Κωνσταντίνου Γ. Μπόνη
Ομοτίμου Καθηγητού Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
τέως Προέδρου της Ακαδημίας Αθηνών
Έχω την τιμήν, αλλά και την ευχαρίστησιν να παρουσιάσω εν τα μάλιστα ενδιαφέρον έργον που φέρει τον τίτλον: “Βιοπολιτικής και βιο-περιβάλλοντος” και εμπεριλαμβάνει τα Πράκτικά του Β΄ Διεθνούς Συνεδρίου εν Αθήναις τον Οκτώβριον του 1988. Το πρώτον εν Αθήναιας Διεθνές Συνέδριον επράγματοποιήθη τον Μάιον του 1987. Σημειωθήτω ότι διακλαδώσεις της “Βιοπολιτικής” έχουν δημιουργηθεί εις τας περισσοτέρας χώρας Κίναν, τας Ινδίας, την εγγύς Ανατολήν, την Αφρικήν, την Αυστραλίαν, εις τα περισσότερα Κράτη της Ευρώπης, και π.α. χώρας του κόσμου. Η “Βιοπολιτική” ανεγνωρίσθη και υπό του Ο.Η.Ε., υπό πολλών Ακαδημιών, διεθνών Οργανώσεων κ.α. σωματείων. Και πάντα ταύτα επετεύχθησαν χάρις εις την καταπλήσσουσαν δραστηριότητα της μεγάλης μορφώσεως και πολυγλωσσίας της κυρίας Αγνής Βλαβιανού-Αρβανίτη, ανεψιάς του αντεπιστέλλοντος μέλους της Ακαδημίας και συζύγου του κυρίου Αθανασίου Αρβανίτη. Περί της καθόλου μορφώσεως και των Σπουδών της κυρίας Αρβανίτου θα ομιλήσω δι’ ολίγων εις το τέλος της εκθέσεώς μου.
Το προ Υμων έργον φέρει τον πρωτότυπον και πολύσημον τίτλον: “Βιοπολιτική”. Ο τίτλος στενώς ερμηνευόμενος, φαίνεται εκ πρώτης όψεως ότι ανεφέρεται εις τον “Βίον” ήτοι την ζωήν του ανθρώπου και την “Πολιτικήν”, ήτις και δύναται να παρεξηγηθή ως έχουσα την στενήν έννοιαν της “Πολιτικής”¨έναντι του “Βίου”ήτοι της ζωής του ανρθώπου. Αλλ’ η εγκρυπτόμενη βαθυτέρα σημασία και έννοια του όρου “Βίος” και “Πολιτική” είναι εντελώς διαφορετική. Δια την σαφήνειαν των όρων θα ηδύνατο τις να προτείνη τους όρους: “Βιο-θεωρία” ή “Βίο-φιλοσοφία”, έκαστος δε τούτων εμπεριλαμβάνει πλείστας άλλας συναφείς εννοίας και σημασίας (όπως “Βιο-φιλοστοργία”) κ.π.α. Και τώρα επί της ουσιαστικής και περιεκτικής εμφανίσεως του εν λόγω Β΄ Διεθνούς εν Αθήναις Συνεδρίου το 1988. Η κυρία Αγνή Βλαβιανού-Αρβανίτη, επ΄ ευκαιρία του Β΄ εν Αθήναις Διεθνούς Συνεδρίου διεχάραξε μεθόδους Αγωγής και Μορφώσεως του Ανθρώπου δια την εξύψωσιν την πνευματικήν και ηθικήν τούτου ούτως, ώστε αι μεν πρόοδοι της Τεχνολογίας που μας καταπλήττουν, αλλά και εκφοβίζουν, να καταλήξουν ώστε να γίνουν αβλαβείς, ο δε γνήσιος Ανθρωπισμός να αποβή καταλυτικόν μέσον προς αποτροπήν των επαπειλούμενων κινδύνων δια της αναδείξεως των νέων Αξιών του “Βίου”. Μεταξύ πολλών προτάσεων και προς γεφύρωσιν του κενού μεταξύ της τεχνολογικής προόδου και των ανθρωπίνων Αξιών η κυρία Αρβανίτη προτείνει: Διεθνή Συσσωμάτωσιν, ήτοι εν ενί σώματι συνένωσιν ανευρέσεως των μέσων δι΄ όλα τα Έθνη, ώστε ομού να αναλάβουν μίαν παγκόσμιον εκπαδευτικήν – μορφωτικήν αγωνιστικήν θέσιν. Η Ελλάς προτείνεται ως τόπος συναντήσεων των πάσης ειδικότητος επιστημόνων. Ακαδημαϊκοί, φιλόσοφοι, θεολόγοι, παιδαγωγοί, μουσικοί κλπ. Και όσοι ενδιαφέρονται δια τα αναπτυσσόμενα προβλήματα υπό των ειδικών. Πάντες ούτοι να συνέρχωνται, να μελετούν συνεργαζόμενοι κατά διαστήματα, ώστε να προκληθή διεθνές ενδιαφέρον ώστε να δημιουργηθεί, οιονεί “Τραπεζα Ιδεών”. Ταύτα πάντα αντιλαμβάνεται πας τις μελετών την ποικιλίαν των θεμάτων εν τω Β΄ τούτω Διεθνεί Συνεδρίω εν Αθήναις. Αι δε δυσχέρειαι της επιτυχίας εν τη πράξει των αξιολογωτάτων προτάσεων αντιμετωπίζονται δια της Πίστεως και της Ελπίδος.
Ενταύθα επιθυμώ να προσθέσω και ιδικάς μου εντελώς προσωπικάς γνώμας, αίτινες καθ’ ημάς θα συμβάλουν εις περαιτέρω κατανόησιν των θεμάτων. Αι γνώμαι μου έχουν σχέσιν προς τα αναπτυσσόμενα θέματα εις τα πρακτικά του Β΄ Διεθνούς Συνεδρίου εν Αθήνας το 1988.
Ο ανθρωπος, το πλάσμα τούτο των χειρών του πανσόφου Θεού, η κορωνίς της Φύσεως και της όλης αισθητής Δημιουργίας το τελειώτατον ον διακρίνεται, εξέχει και προβάλλεται υπέρ παντα τα ζωικά όντα εκ του ότι “φύσει ορέγεται του ειδέναι”, κατά τον Σταγειρίτην φιλόσοφον, και τέρμα ή κορεσμός της προς γνώσιν ορέξεως τούτου δεν υπάρχει. Ποίον δε είναι το στοιχείον το υπό του Πλάστου δοθέν εις τον άνθρωπον, ώστε να υπερβάλλη πάντα τα όντα της Φύσεως, να πραγματοποιή καταπληκτικά επιτεύγματα, όπως το επικόν μεγαλούργημα της προσεδαφίσεως εις την Σελήνην και της περιατέρω εξιχνιάσεως της απεράντου ουρανίου κινήσεως των αστέρων προς εξιχνίασιν της όλης δομής και κινήσεως αυτών; Ποίον είναι το στοιχείον το δοθέν εις τον άνθρωπον, ώστε δια της σοφίας, της πνευματικής του δυνάμεως και της ανακαλύψεως εκπληκτικών επιτευγμάτων επί του εμπειρικού κόσμου και δια των θετικών φυσικομαθηματικών επιστημών να φθάση εις την διάσπασιν του ατόμου και δια της εκπλησσούσης Τεχνολογίας και Ηλεκτρομαγνητικής να ανακαλύπτη άξια ου μόνον θαυμασμού, αλλά τούτ΄ αυτό καταπλήξεως τεχνολογικά επιτεύγματα, ώστε να εμφανίζεται ως διατελών ο άνθρωπος εις την εποχήν μίας πυρηνικής, ουχί υλικής, αλλά πνευματικής ανθρωπίνης εκρήξεως απροσδιορίστου δυνάμεως; Ποίον είναι το στοιχείον, το οποίον απέδειξε τον άνθρωπον πράγματι ηγεμόνα, βασιλέα, δαμαστήν και κυρίαρχον των τε φυσικών δυνάμεων και των ζωικών όντων απάντων; Τούτο είναι το στοιχείον του Νου, το Λογικόν κριτήριον, το και ηγεμονικόν, το πνευματικόν και πράγματι θείον το υπό του Θεού εμφυσηθέν εις αυτόν ιδιαίτερον στοιχείον, το διακρίνον και χαρακτηρίζον τον άνθρωπον εν πάσαις ταις εκδηλώσεσιν αυτού, ως ψυχοσωματικού όντος, ζώντος, δρώντος, εξελισσομένουν επί τα πρόσω και προοδεύοντος συνεχώς και ακαταπαύστως και δημιουργούντος εν αεικινήτων ορμή αδιαλείπτως το “Νέον”, το πρωτοφανές το πρωτότυπον.
Ο Μέγας Βασίλειος εν επιστολή του προς τον Αμφιλόχιον Ικονίου (233, παρά Mignc, P.G.32, 86-88) ομολογεί ότι “καλόν μεν ο Νούς”, άρα “και καλόν του Νου η ενέργεια”, αν και ουχί πάσα τούτου ενέργεια. Διότι, “αεικίνητος ων ούτος, πολλάκις μεν φαντασιούται περί των ουκ όντων ως όντων, πολλάκις δ΄ ευθυβόλως επί την αλήθειαν φέρεται” Απόδειξις των λεγομένων είναι η φορά του ανθρώπου ανακαλύψεως νέων συνεχώς τεχνολογικών μεθόδων. Η δε αυτοπεποίθησις εις αντιμετώπισιν των δυσμενεστέρων συνθηκών της ζωής, όπως της διατροφής του συνεχιζομένου άχρις εκρήξεως υπερπληθυσμού της ανθρωπότητος και της διατροφής και εγκατοικήσεως επί του στενού γηίνου χώρου, δίδουν εις αυτόν την ελπίδα, ότι θα δυνηθή να ανακαλύψη τρόπους και μεθόδους προς αντιμετώπισιν και των πλέον ασυλλήπτων επί του παρόντος δυσχερειών. Η δε ελπίς του, ως είναι φυσικόν, στηρίζεται επί των επιστημονικών τεχνολογικών του προόδων και επιτευγμάτων. Αλλ΄ όμως αι επί τινων πεδίων, όπως είναι φυσικόν αι βιολογικαί ενασχολήσεις και έρευναι, αι βιοχημικαί ιδισυστασίαι των ζωικών όντων και ιδία του ανθρώπου, είναι τόσον επαναστατικαί εν την εφαρμογή των, ώστε, χωρίς αμφιβολίαν, δύναται να ανατρέψουν την πάσαν φυσικήν εξέλιξην της ανθρωπίνης υπάρξεως ή και να την αυτοκαταστρέψουν. Και ούτως αποδεικνύεται εν τη σοφία του πόσον δίκαιον είχεν ο σοφός Πατήρ της Εκκλησίας Μέγας Βασίλειος, όταν επαινών τον Νουν ως θείον δώρον, δεν παραλείπει να προσθέση ότι ουχί και πάσα ενέργεια αυτού είναι καλή. Διότι “αεικίνητος ων ούτος, πολλάκις μεν φαντασιούται περί των ουκ όντων ως όντων, πολλάκις δ’ ευθυβόλως επί την αληθείαν φέρεται…”
Το ερώτημα το οποίον τίθεται, κατόπιν όλων των δραστηριοτήτων του ανθρωπίνου “Νου” και των επαπειλουμένων κινδύνων εκ των τεχνολογικών εκρήξεων, των πολλάκις καταστροφικών, ποία είναι τα μέσα αναστολής, περιορισμού ή και παντελούς εξαφανίσεως των εν όψει τυχόν καταστροφών δι’ ανατοπής των φυσικών Νόμων και της εν τη φύσει ενυπαρχούσης νομοτελικής αρμονικής κινήσεως του κόσμου, συμπεριλαμβανομένου και του ανθρωπίνου όντως; Την σωτηριώδη απάντησιν εις τα ανωτέρω αγχώδη προβλήματα, δίδει συνοπτικώς, μία λέξις, εις όρος, “Αγωγή” του ανθρώπου. δια να αναλυθή ο όρος ούτος, όστις απησχόλησεν από της πρώτης εμφανίσεώς του τον άνθρωπον, συνεγράφησαν δυσαρίθμητα συγγράμματα. Αλλά το ιδεώδες της “Αγωγής” διερμηνεύεται υπό πολλών παιδαγωγών, ιστορικών, φιλοσόφων, θεολόγων, βιολόγων, χημικών κλπ. ποικιλοτρόπως. Το σπουδαιότερον, κατά τους αξιολογώτερους φιλοσόφους, αρχαίους και νεωτέρους, είναι να μορφωθή ο άνθρωπος, ώστε να γνωρίση εαυτόν, ανατέμνων την ψυχοσωματικήν του υπαρξιακήν οντότητα, δια να δύναται να διακρίνη το ωφέλιμον από το βλαβερόν, το καλόν από το κακόν, το αληθές από το ψευδές, πάσαι δε αι διακριτικαί του ικανότητες πρέπει να θεμελιωθούνται επί της ορθώς παιδαγωγηθείσης Συνειδήσεώς του.
Η δια της Αγωγής και μορφώσεως ασκουμένη επίδρασις εις τας ψυχάς ιδία των Νέων, εάν μεν είναι αγαθή, διαπλάττει και τον Νέον εις “καλον καγαθόν”, καλλιεργούσα την προς το Αγαθόν έφεσιν και την προς την Αλήθειαν ορμήν. Τουναντίον δε την αποστροφήν προς το κακόν και το ψεύδος. Όσον δε καλλιεργείται παρ’ αυτού η προς την Αρετήν και την Αλήθειαν έφεσις, επί τοσούτον ο άνθρωπος ανέρχεται τας βαθμίδας της Αρετής και κατανοεί το περιεχόμενον και την ουσίαν της Αληθείας, όσον τούτο είναι δυνατόν και επιτευκτόν εις την ανθρωπίνην φύσιν. Ομοφώνως δέχόνται οι φιλόσοφοι και οι κοινωνιολόγοι, ου μην αλλά και οι παιδαγωγοί, ότι τρία είναι ύψιστα αγαθά της ζωής του ανθρώπου, ήτοι η δικαιοσύνη, η επί της αδελφότητος στηριζομένη ισότης των ανθρώπων, ως τέκνων του Θεού και Πατρός των πάντων, και η ελευθερία. Τα τρία αυτά αποτελούν πράγματι αξιώματα πίστεως και δόγματος δι΄ όλας τας Θρησκείας και κατ΄ εξοχήν του Χριστιανισμού. Εκ προοιμίου καλόν είναι να λεχθή ότι ο άνθρωπος ζη, κινείται και εργάζεται επί παντός πεδίου του επιστητού, εκκινών εκ της πίστεως, βοηθουμένης υπό της ελπίδος. Η δε γνώσις έρχεται ως επακόλουθον των επί της πίστεως στηριζομένων ερευνητικών προσπαθειών του ανθρώπου. Ταύτα διδάσκει η επιστημονική Γνωσιολογία. Πρώτον πιστεύει το νεογέννητον εις τους γονείς του και είτα κατανοεί την αξίαν των λόγων και των πράξεων αυτών. Πρώτον πιστεύει εις τον διδάσκαλον ο μαθητής την ερμηνειαν και σημασίαν των γραμμάτων της Αλφαβήτου σχηματικώς και είτα δια της πίστεως των διδαγμάτων του διδασκάλου του κατανοεί και την όλην αξίαν εκάστης λέξεως. Και γενικώς, η πάσα ζωή του ανρθώπου στηρίζεται επί της πίστεως, ήτις καλείται εμπειρική πίστης, διότι δια της εμπειρίας κατανοεί και κρίνει την αξίαν ή απαξίαν των πράξεών του . Προκειμένου όμως περί της μεταφυσικής πίστεως, προηγείται ταύτης η γνώσις. Διότι πρώτον λαμβάνει γνώσιν ο άνθρωπος του υπαρκτού κόσμου και δια της μορφώσεως άγεται εκ της φυσικής και νομοτελικής αρμονίας της φύσεως, εις την Πίστιν της υπάρξεως παντοδυνάμου, πανσόφου και αϊδίου Δημιουργού του σύμπαντος Θεού.
Των λεχθέντων συμπέρασμα είναι ότι η Αγωγή των Νέων, αλλά και όλων των ανθρώπων πρέπει να στηρίζεται επί της Ηθικής και μάλιστα επί της εις τον Θεόν πίστεως, της Θεολογίας δηλαδή. Αμφότερα δύνανται να αποβούν τα σωτηριώδη πνευματικά εφόδια δια τον άνθρωπον, ώστε να δυνηθή να αναζητή διαρκώς και διακριτικώς το αληθές από το ψευδές, το καλόν και ωφέλημον από το κακόν και επιζήμιον ή καταστροφικών δι΄ αυτόν. Θεολογία., Ηθική – κατά την περί Αγάπης χριστιανικήν αντίληψιν και διδαχήν – και η Φιλοσοφία, μεσαζούσης της Ιστορίας, είναι τα ασφαλή και σωτηριώδη εφόδια δια τον άνρθωπον, άτινα επιζητεί να καλλιεργήση και μεταδώση εις τον άνθρωπον η καλή Αγωγή και η Μόρφωσις του χαρακτήρος αυτού.
Τα ανωτέρω είναι απόρροια των συμπερασμάτων του Β΄ Διεθνούς Συνεδρίου εν Αθήναις το 1988, του φέροντος τον λίαν επιτυχή της “Βιοπολιτικής” τιτλον, ούτινος δημιουργός και εμπνευστής είναι η εξαίρετος, πνευματώδης και πολύγλωσσος επιστήμων και ερευνήτρια των νέων επιστημονικών και κοινωνικών απαιτήσεων της εποχής μας, κυρία Αγνή Αθανασίου Αρβανίτη, περί της οποίας λεχθήτωσαν τα εξής. Αύτη είναι Δρ. της Βιολογίας. Εσπούδασεν εις τα Πανεπιστήμια Μπάρναντ(Β.Α.), Νέας Υόρκης (M.S.), Μπέρκλεϋ, Παρισίων και Αθηνών (Φιλ. Δρ.). Είναι τακτικόν μέλος της Ακαδημίας των Επιστημών της Νέας Υόρκης, του Αμερικανικού Ινστιτούτου Βιλογικών Μελετών, της Ελληνικής Φιλοσοφικής Εταιρείας, της Εθνικής Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών και Επίτιμον Μέλος της Διεθνούς Βιογραφικής Εταιρείας. Εχει εκλεγεί Επίτιμος Πρόεδρος του Συνδέσμου Ηνωμένων Εθνών της Σρι Λάνκα. Αναφέρεται εις το World Who ‘s Who of Women και εις το Διεθνές Βιογραφικόν Λεξικόν του Cambridge, ως μία των “πλέον διακεκριμένων γυναικών του 20ου αιώνα”. Εχει λάβει τιμητικήν διάκρισιν δια την “Προσφοράν της εις την Παιδείαν” και το Χρυσούν Μετάλλιον δια “Διακεκριμένα Επιτεύγματα” από το Διεθνές Βιογραφικόν Ινστιτούτον των Η.Π.Α., το οποίον πρόσφατα την εξέλεξε ως μία των πέντε χιλιάδων προσωπικοτήτων για την προσφορά της εις τας επιστήμας και την κοινωνίαν”. Εχει διδάξει Βιολογίαν και Γενετική εις το Πανεπιστήμιον του Μαίρυλαντ και εις την Ακαδημίαν των Σχολών της Αμερικανικής Παροικίας. έχει διακριθεί με το Μετάλλιον της Εθελοντρίας των Ηνωμένων Νοσοκομείων των Η.Π.Α.. Ως αντιπρόεδρος του Διεθνούς Ιδρύματος Επιστημών ησχολήθη περί την οργάνωσιν 21 Διεθνών Συνεδρίων και την έκδοσιν 21 και πλέον τόμων Πρακτικών. Εχει δημοσιεύσει επιστημονικά έργα, όπως το της Μοριακής Βιολογίας εκδόσεως Gordon and Breach. Εδημοσιεύθησαν εργασία της δια την λειτουργίαν του εγκεφάλου επί μοριακού επιπέδου, ως και δια τας επιπτώσεις των ορμονών εις την δέσμευσιν της σεροτονίνης. Τέλος Λογοτεχνικά έργα της κας Αγνής Αθ. Αρβαανίτη, ελληνιστί και αγγλιστί, μετεφράσθησαν εις την γαλλικήν, ακόμη και εις περισικήν γλώσσαν. Και δια τα έργα της ταύτα εδημοσιεύθησαν ευμενείς κριτικαί εις περιοδικά διεθνούς κύρους.
Εν τέλει, ας μοι επιτραπή να εκφράσω την ευχήν, όπως η προσοντούχος κα Αρβανίτη, τύχη και υπό της ημετέρας ακαδημίας αναλόγου διακρίσεως και η αρμοδία Τάξις δια προκηρύξεως αντεπιστελλόντων Μελών, κρίνη ευμενώς την Βιολόγον επιστήμονα κυρίαν Αγνήν Βλαβιανού-Αρβανίτη.
